İş sözleşmesi imza öncesi 15 kontrol

İş sözleşmesi imza öncesi 15 kontrol — çalışan rehberi

İş sözleşmesi yalnızca maaşı değil, çalışma düzenini, yan hakları ve işten ayrıldıktan sonraki yükümlülükleri de belirler. İmzadan önce sözlü teklif ile yazılı metni karşılaştırmak, boş alanları kapatmak ve belirsiz maddeleri sormak sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır.

1–3: Taraf, görev ve işyeri

Birinci kontrolde işverenin tam unvanı, adresi ve imza yetkilisini; ikinci kontrolde görev unvanı ile temel sorumlulukları inceleyin. İlan veya teklif mektubundaki pozisyon sözleşmede çok geniş bir “verilecek her işi yapar” ifadesine dönüşmüşse görev sınırını yazılı netleştirin.

Üçüncü kontrolde asıl işyeri, uzaktan çalışma düzeni, seyahat ve nakil hükümlerini okuyun. İşverene sınırsız ve gerekçesiz yer değişikliği yetkisi veren kayıtlar çalışan açısından öngörülemez maliyet yaratabilir; makul bölge ve bildirim koşulları belirlenmelidir.

4–6: Süre, deneme ve başlangıç

Dördüncü kontrolde sözleşmenin belirli mi belirsiz mi olduğunu ve belirli süre için objektif neden bulunup bulunmadığını sorun. Beşinci kontrolde deneme kaydının açıkça yazıldığını, süresini ve bu dönemde ücret ile sigorta haklarının devam ettiğini doğrulayın.

Altıncı kontrolde fiilî işe başlama günü, kıdem başlangıcı ve önceki hizmetlerin tanınıp tanınmadığını kaydedin. İmza tarihi ile çalışma başlangıcı farklıysa SGK bildirimi, oryantasyon ve ücret başlangıcının hangi gün olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.

7–9: Ücret, yan hak ve prim

Yedinci kontrolde ücretin brüt veya net oluşunu, ödeme gününü ve banka kanalını; sekizinci kontrolde yemek, yol, özel sigorta ve diğer yan hakları inceleyin. Sözlü vaatlerin metinde veya ek politikada karşılığı yoksa bunların kapsamı ve değişiklik koşulları yazılılaştırılmalıdır.

Dokuzuncu kontrolde prim hedefi, ölçüm dönemi, hak ediş ve işten ayrılma hâlindeki ödeme kuralını okuyun. Tamamen işveren takdirine bırakılan belirsiz prim cümlesi beklenti yaratırken tahsil imkânını zayıflatabilir; objektif ölçütler tercih edilmelidir.

10–12: Çalışma süresi, fazla mesai ve izin

Onuncu kontrolde haftalık süre, vardiya, ara dinlenmesi ve uzaktan erişilebilirlik beklentisini; on birinci kontrolde fazla çalışma onayı ve ücretini inceleyin. “Ücrete dahildir” hükmünün kapsamı sınırsız değildir ve kanuni süreler ile ücret seviyesi birlikte değerlendirilir.

On ikinci kontrolde yıllık izin, mazeret izni ve bildirim prosedürünü okuyun. Kanuni asgari hakkı azaltan hükümler uygulanabilir olmayabilir; buna karşılık işverenin daha elverişli izin taahhüdü sözleşmesel hak oluşturabilir.

13–15: Fesih, rekabet ve kişisel veriler

On üçüncü kontrolde ihbar, cezai şart ve eğitim bedeli hükümlerini; on dördüncü kontrolde gizlilik ile rekabet yasağının süre, yer ve faaliyet sınırını inceleyin. Çalışanın ekonomik geleceğini ölçüsüz sınırlayan veya yalnızca çalışan aleyhine düzenlenen hükümler uyuşmazlık yaratabilir.

On beşinci kontrolde kişisel veri işleme, çalışan izleme ve yurt dışı aktarım bilgilendirmelerini okuyun; genel rıza metnini hizmetin gereği olan işlemlerden ayırın. Clause metni yapay zekâ ile ön tarayıp riskli ifadeleri gösterebilir, ancak avukat değildir ve imza için kesin onay vermez.

Sıkça sorulan sorular

İş sözleşmesini hemen imzalamam istenirse ne yapmalıyım?

Metni okumak ve anlamadığınız hükümleri sormak için makul süre talep edin. Boş alanlı veya ekleri paylaşılmamış sözleşmeyi imzalamayın.

Sözlü maaş teklifi sözleşmede farklıysa hangisi geçerli?

Yazılı metin güçlü delildir; ancak teklif yazışmaları ve fiilî ödeme de önem taşıyabilir. Farkı imzadan önce düzelttirip her iki tarafça onaylatın.

Rekabet yasağı her işçi için geçerli olur mu?

Hayır. İşçinin müşteri çevresi veya iş sırlarına erişimi, sınırların ölçülülüğü ve kanuni şartlar değerlendirilir.

İşveren sözleşmeyi sonradan tek taraflı değiştirebilir mi?

Esaslı çalışma koşulu değişiklikleri özel bildirim ve kabul kurallarına tabidir. Sözleşmedeki genel değişiklik yetkisi her müdahaleyi geçerli kılmaz.

İmzalı sözleşmenin kopyasını almalı mıyım?

Evet. Tüm ekleri, parafları ve son değişiklikleri içeren imzalı nüshayı saklamak hak ve yükümlülüklerin ispatı için önemlidir.